Hãy tránh xa CẦN SA!

Đăng bởiTô Hoài Nam vào lúc

Cần sa (Cannabis) và Marijuana là 2 tên gọi giống nhau của một loạn cây rừng. Thủa xa xưa một số bộ tộc biết nhai rồi biết hút lá cây này để bớt đau, nói chính xác hơn là để có được cảm giác “lâng lâng, mơ màng” để quên đi cái đau đớn, cái thất bại khi săn bắn hoặc để cùng chia vui khi săn được thú lớn. Dần dần, có  người “nhanh trí hơn” sử dụng cần sa để chữa bệnh và để “liên hệ” với các bậc “thần linh” để củng cố uy lực của mình.

Ngày nay, hút cần sa được tuyên truyền để “bước qua” thất bại trong tinh thần nhưng chỉ trong chốc lát và để tạo ra hay liên hệ với “uy lực ảo” cũng chỉ trong chốc lát với “bằng hữu” của mình. Hút và trải qua nhiều lần như vậy, sẽ xuất hiện nhiều ý nghĩ lệch lạc, không phân biệt rõ đúng sai và do đó không kiểm soát được hành vi bất thường của mình. Người hút trở nên đa nghi (một trong các triệu chứng hoang tưởng), “nhìn” và “nghe”  thấy nhiều hình ảnh màu sắc, âm thanh khác lạ mà khi không hút không bao giờ gặp, tất cả giống như các triệu chứng loạn thần trong bệnh tâm thần phân liệt.

Theo kết quả một nghiên cứu của Ts Carlos Alverio Trường ĐH Y khoa Boston Massachustts Hoa Kỳ cho biết sử dụng cần sa tổng hợp có thể xuất hiện các triệu chứng loạn tâm thần ( hoang tưởng ảo giác, rối loạn hành vi tác phong, v.v … ) ở những người chưa hề có tiền sử bệnh tâm thần. Cần sa tổng hợp chứa thụ thể đồng vận CP-47497 và JWH-018 có ái lực với thụ thể cannabinoid CB1 và CB2 cao hơn so với ái lực của thụ thể tetrahydrocannabiol ( THC ) có trong cần sa thiên nhiên. Chính khả năng gắn thụ thể cao này dẫn đến hậu quả xấu là xuất hiện các triệu chứng loạn thần, ngay cả khi xét nghiệm nước tiểu hết dương tính với cần sa. Ngoài ra những bệnh nhân này còn có tỷ lệ bị nhồi máu cơ tim cao hơn tỷ lệ trong dân số chung.

Một nghiên cứu đoàn hệ 10 năm tại Công hòa Liên bang Đức trên 1923 thanh thiếu niên hút cần sa cho thấy nguy cơ gia tăng các triệu chứng loạn tâm thần so với nhóm thanh thiếu niên không sử dụng cần sa vào thời điểm 3,5 năm, 8,4 năm và 10 năm.

Tương tự, hút cần sa cũng làm tăng nguy cơ bị rối loạn cảm xúc phân liệt (schizoaffective disorder). Đây là kết quả một nghiên cứu đoàn hệ (cohort) trên 45,087 thanh thiếu niên hút cần sa trong thời gian 35 năm tại Thụy Điển ( số liệu của Sweden’s National Cause of Death Register and Swedish Migration Regrister).

Đặc biệt, đối với thanh thiếu niên hút cần sa trước 18 tuổi sẽ dẫn đến tình trạng suy giảm trí tuệ rõ rệt dù đã ngưng hút một thời gian dài, giảm 8 điểm số IQ so với những người không hút.  Đây là kết quả nghiên cứu của Ts Madeline Meier Trường ĐH Duke , Durham North Caroline và của nhiều nhà nghiên cứu đa trung tâm khác công bố ngày 27/8/2012 trên Tạp chí Preecing of the National Academy of Sciences.

Theo một báo cáo mới nhất tại Hội nghị quốc tế về đột quỵ năm 2013 của Hội Đột quỵ Hoa Kỳ ( American Stroke Association’s International Stroke Conference = ISC 2013) đã phát hiện tình trạng đột quỵ do thiếu máu cục bộ / cơn thiếu mau não thoáng qua (transient ischemic attack = TIA) tăng gấp 2 lần ở người mới hút cần sa so với người nhập viện không được chẩn đoán là đột quỵ, sdó người này tương đồng về tuổi, giới và chủng tộc. Tác giả nghiên cứu là Ts Barber Trường ĐH Aucland, New Zealand.

Trên hình ảnh chụp PET (position emission tomography) ở người hút cần sa trước 17 tuổi so với người không hút thì toàn bộ thể tích não nhỏ hơn, trong đó tỷ lệ chất xám giảm và chất trắng tăng. Tương tự, so sánh dòng máu tưới tiểu não CBF (cerebral blood flow) ở nam giới cũng cao hơn ở người không hút. Ngoài ra những người hút cần sa trước 17 tuổi đều có thể hình khiêm tốn và nhẹ cân hơn ( Wilson & cs. 2000).

Phần lớn người nghiện đều hiểu được  tác hại của ma túy, ít nhất đối với bản thân, gia đình, nhưng tại sao họ vẫn sử dụng là một câu hỏi lớn. Theo kết quả một nghiện cứu của Monroe và cs về nhân cách người nghiện ma túy ( sử dụng bản câu hỏi Lexinton Personality Inventory) trên 837 người nghiện, kết quả như sau:

• 42 % có biểu hiện thái độ chống đối xã hôi.
• 29 % có rối loạn cảm xúc.
• 22 % có rối loạn tư duy.
• 7%  người bình thường.

Vấn đề là chúng ta phải tìm hiểu về dược lý học của từng loại ma túy riêng biệt và cần có kiến thức nhất định về khoa học thần kinh ( neuroscience), về dược học thần kinh ( neuropharmacology,  bioneuropharmacology) để hiểu được quá trình phát sinh các triệu chứng rối loạn tâm thần. Từ đây chúng ta sẽ có những chương trình và chiến lược áp dụng điều trị hiệu quả hơn.

Một ca lâm sàng “mới” nhất:
Huỳnh V. C. 24 tuổi, học 12/12 phụ gia đình kinh doanh, đến khám ngày 05/2/2013 vì mất ngủ.

Sau khi nghe Bs phân tích lý do khám bệnh “mất ngủ” vô lý ở trong bối cảnh bản thân, V.C  “vui vẻ” nói đã hút cần sa từ 3 năm, không đều, có dùng thêm amphetamine nhưng “sợ quá” rồi không bao giờ dùng nữa. Từ nửa tháng nay vẫn hút cần sa (lần cuối ngày 04/2/2013) nhưng mọi người trong gia đình thấy tay chân cử động không mục đích, “đầu óc” không tập trung, suy nghĩ những đều không thể có liên tục, bực bội không chịu được nên đập TV vì TV làm ồn ào “cắt dòng suy nghĩ”, đôi lúc còn cho rằng có ai đang đi theo mình. Đồng thời cảm thấy không còn ý chí làm việc, cảm giác bị gia đình bỏ rơi. Mẹ khai thêm “không chịu ăn và thức trắng nên sút cân chứ trước đó đẹp trai khỏe mạnh”

Bệnh nhân chưa xét nghiệm các chất ma túy trong nước tiểu, cũng chưa sử dụng thuốc chuyên khoa tâm thần hay “cai nghiện” lần nào. Tuy nhiên bệnh nhân biết triệu chứng khi không hút cần sa khác với khi hút heroin là mắt đỏ ngầu ( bệnh nhân khai heroin gây nghiện nên không hút).

Từ các triệu chứng trên, dù có dùng ma túy khác nhưng hút cần sa “đều đều khi muốn” là cách nói tình trạng phụ thuộc của người đã nghiện, đồng thời có ảo thanh, có rối loạn tư duy và hành vi tác phong khá rõ ràng.

Bệnh nhân đang được điều trị tại Bv Tâm thần.

Theo một nghiên cứu của Ts Valérie Wolff  Trường ĐH Strasbourg ( Pháp) đăng trên Tạp chí Đột quỵ ( Stroke) tháng 2/ 2013 cho biết nguyên nhân gây đột quỵ liên quan hút cần sa không phải còn là điều tưởng tượng nữa và chúng ta nên xem xét yếu tố thiếu máu cục bộ gây đột quỵ ở người hút cần sa.

Hầu hết người hút cần sa đều còn trẻ nên khi gặp một bệnh nhân dưới 45 tuổi có triệu chứng đột quỵ, chúng ta nên hỏi về sử dụng cần sa và test nước tiểu.

Nhận định trên từ một nghiên cứu gồm 59 bệnh nhân (tuổi trung bình 33) đột quỵ liên quan sử dụng cần sa, hầu hết là nam (chỉ số nam nữ: 4,9/1). Kết quả chẩn đoán 49/59 bệnh nhân đột quỵ do thiếu máu cục bộ, 5 bệnh nhân bị cơn thiếu máu thoáng qua, 1 bệnh nhân xuất huyết não. 4 bệnh nhân còn lại nghi ngờ đột quỵ nhưng không khẳng định vì không tiến hành chẩn đoán hình ảnh học.

Tác giả cho biết nhiều trường hợp đột quỵ xảy ra khi bệnh nhân đang hút cần sa hoặc xảy ra sau hút cần sa 30 phút. Kết quả này phù hợp với kết quả một nghiên cứu khác cho biết sau hút cần sa 60 phút, tỷ lệ nhồi máu cơ tim tăng 4,8 lần. Mặc dù số bệnh nhân đột quỵ liên quan sử dụng cần sa được ghi nhận còn ít, nhưng có thể do đây là cần sa tổng hợp (iceberg). Chưa tác giả nào nghiên cứu vấn đề này, nhưng nếu không nghiên cứu sẽ không phát hiện được, các bác sĩ chuyên khoa nội thần kinh không nghĩ rằng hút cần sa có thể là nguyên nhân đột quỵ nên thường không hỏi về tiền căn sử dụng cần sa ở bệnh nhân đột quỵ còn trẻ tuổi.

Ts Wolff ước lượng khoảng dưới 10% đột quỵ xảy ra ở bệnh nhân dưới 45 tuổi và thường do nguyên nhân nhồi máu tim hoặc do bệnh lý của động mạch cột sống. Khoảng 30 – 60% bệnh nhân đột quỵ ở tuổi này được cho là không có nguyên nhân.

Trong một nghiên cứu trước Ts Wolff và cộng sự kiểm tra tình trạng mạch máu não đã phát hiện hiện 12% đột quỵ được cho là không có nguyên nhân, và trong số này có 30% bệnh nhân hút cần sa. Tỷ lệ này không phải là không có ý nghĩa. Tác gải cho biết có thể cần sa gây gia tăng hẹp mạch máu não đa ổ do đó có thể gây đột quỵ và  có thể nhận dạng tình trạng hẹp mạch máu não ở người hút cần sa thường xuyên và khi bệnh nhân ngưng hút cần sa thì hết tình trạng này.

Kết quả nghiên cứu này cho thấy hút cần sa, ngoài gây rối loạn hoạt động tâm thần còn gây nguy cơ co thắt mạch máu não dẫn đến đột quỵ.

Cần sa, hay bất cứ loại ma túy nào khác, trong đó có loại có thể sử dụng trong y khoa nhưng phải đúng chỉ định chuyên môn của bác sĩ điều trị. Ngày càng nhiều công trình nghiên cứu về hậu quả rối loạn tâm thần ở thanh thiếu niên hút cần sa. Kết quả của các công trình này là những chứng cứ y khoa không thể không tin cậy. Cần sa gây rối loạn hoạt động sinh học  của tế bào thần kinh não bộ và từ đó xuất hiện các triệu chứng tâm thần là có thực. Bạn trẻ cho rằng hút cần sa tỏ ra có ý tưởng “hợp thời trang” nhưng tầm vóc, sức lực suy giảm, trang phục đôi khi có “mùi cần sa”  và tiếp xúc, diễn đạt trong trạng thái tâm thần lỏng lẻo, kết nối kém là những đặc trưng thường gặp. Hậu quả tiến triển tới bệnh tâm thần hoặc ít nhất không thể tiếp nhận kỹ năng sống hay kỹ năng nghề nghiệp cho mình là điều không thể tránh khỏi.

Bs CK II Phạm Văn Trụ PGĐ Chuyên môn BV TT. Trưởng Nhóm hỗ trợ chuyên môn Chương trình Methadone  Tp HCM.

Tài liệu tham khảo :
1. Edison Manrique-Garcia, Stanley Zammit, Christina Dalman, Tomas Hemmingsson, Peter Allebeck. Cannabis use and depression. BMC Psychiatry. 2012; 12 (122
2. Marc Galanter, MD, Herbert D. Kleber, MD. Textbook of Substance Abuse Treatmen, Third Edition. The American Psychiatric Publishing. Text Revision 2000.
3. Pam Harrison. More evidence cannabis use linked to schizophrenia. Medscape Medical News. Psychiatry.
4. Parm Harrison. Early, persistent cannabis use linked to marked drop in IQ.Medscape Medical News. Psychiatry.
5. Sue Hughes. Consider cannabis as cause of stroke in younger patients. Jan 22, 2013. Medscape Medical News. Neurology. Stroke. 2013; 44:1-6. Published online December 27, 2012.
6. Sue Hughes. Cannabis-Stroke linked: first case-control study. Medscape Medical News. Conference News. Feb 06, 2013.


Nguồn: http://www.bvtt-tphcm.org.vn/n-vn-1665-0/roi-loan-tt-lien-quan-den-cac-chat-gay-nghien/hay-tranh-xa-can-sa-!.html


Bài viết cũ Bài viết mới

0 comments

Bình luận

Chú ý , bình luận cần được duyệt trước khi đăng