} catch (e) {}; //]]>
Loading...

Tổng quan và một số đường dùng trọng LIỆU PHÁP MÙI HƯƠNG

1. GIỚI THIỆU VỀ LIỆU PHÁP MÙI HƯƠNG - AROMATHERAPY

Liệu pháp mùi hương (Aromatherapy) xuất phát từ chữ “Aroma” nghĩa là mùi hương, đây là liệu pháp sử dụng các loại tinh dầu thiên nhiên trong điều trị các bệnh về thể chất lẫn tinh thần. Từ lâu người Trung Quốc, Ấn độ, Ai Cập cổ đại đã dùng phương pháp này như là một thành phần trị liệu bổ sung hoặc thay thế trong hơn 6000 năm. Liệu pháp mùi hương được sử dụng trong điều trị nhiều bệnh lý và các rối loạn trong cơ thể. Liệu pháp đã nhận được nhiều sự chú ý vào những năm cuối của thế kỉ 20 và ngày càng phổ biến trong thế kỷ 21, và được công nhận là phương pháp điều trị khoa học. Các tinh dầu thiên nhiên nhận được sự tin tưởng nhờ có khả năng điều trị bệnh, làm đẹp, tạo hương và hỗ trợ cải thiện tinh thần.

Hình: Liệu pháp mùi hương – Liệu pháp sử dụng các loại tinh dầu trong phòng và điều trị bệnh


Liệu pháp sử dụng các tinh dầu thiên nhiên là các yếu tố điều trị chính, chiết xuất từ hoa, lá, thân, quả và rễ và kể cả nhựa cây. Tinh dầu thiên nhiên là hỗn hợp các hydrocacbon tan hoặc không hòa tan, alcohol, aldehyde, esters, ethers, ketones, oxides phhenols và terpen với khả năng tọa mùi thơm. Chúng là các dung dịch không màu có mùi thơm với chỉ số khúc xạ cao. Chúng hiện diện trong các thành phần khác nhau của cây. Đặc tính bay hơi của cây, bảo vệ chúng khỏi sự tấn công của vi trùng và tạo nhiệt để bảo vệ cây khỏi sự dao động nhiệt của môi trường.

Hình: Có rất nhiều loại tinh dầu chiết xuất từ các bộ phận khác nhau của cây


Có nhiều phương pháp được sử dụng như qua đường hô hấp, massage hoặc đơn giản áp dụng trên da, có thể sử dụng qua đường tiêu hóa nhưng hạn chế vì có thể gặp tác dụng phụ bất lợi. Sử dụng qua đường hô hấp và sử dụng bên ngoài giúp cân bằng tinh thần và thể chất là các cách sử dụng cơ bản nhất trong liệu pháp mùi hương. Phương pháp này được biết đến giúp khả năng làm giảm stress, làm mới tinh thần cho một ngày làm việc tiếp theo.

Dây thần kinh khứu giác từ mũi đến não bộ là bộ phận tác động khhi sử dụng tinh dầu. Các loại tinh dầu được biết đến với khả năng diệt khuẩn, diệt virus và nhiều báo cáo công bố khác cũng như là các hướng dẫn của bác sỹ Y học cổ truyền như có lợi ích trên bệnh lí alzheimer, mạch vành, ung thư… Liệu pháp này ngày càng được sử dụng trong điều trị hỗ trợ ung thư và rối loạn giấc ngủ.

Liệu pháp mùi hương trong y học đã được ứng dụng từ lâu. Nhiều nghiên cứu đã được thực hiện để quan sát hiệu quả của liệu pháp trên não bộ và cảm xúc của con người. Vai trò của chúng trên tinh thần, sự tỉnh táo và stress tinh thần ở người khỏe mạnh là một chủ đề bàn luận sôi nổi trong cộng đồng nghiên cứu gần đây. Vài nhà nghiên cứu đã cố gắng tìm hiểu hiệu quả của chung về khả năng tác động, thời gian phản ứng và các hoạt động tự ý trên não người thông qua mẫu điện não đồ và các nghiên cứu về hình ảnh học. Liệu pháp này cho thấy hiệu quả tốt hơn khi so với các chất tạo mùi tổng hợp. Mùi hương tổng hợp chưa nhiều chất kích thích như dung môi và các chất đẩy, gây ra tình trạng kích ứng trên một số người. Theo các nhà trị liệu, các chất tạo mùi tổng hợp không so sánh được tầm quan trọng của liệu pháp mùi hương vì không nhận được hiệu quả từ thành phần các chất có trong tinh dầu thiên nhiên.


2. LIỆU PHÁP TÁC ĐỘNG LÊN CƠ THỂ NHƯ THẾ NÀO?

Trong nhiều thế kỷ, các tinh dầu đã được tìm thấy ngoài khả năng tạo mùi hương, còn có khả năng điều trị bệnh về thể chất lẫn tinh thần. Các phân tử mùi hương có các hóa chất hữu cơ hùng mạnh để bảo vệ cây khỏi bệnh tật, vi trùng, vi rút và nấm. Các đặc tính rộng kháng khuẩn, kháng vius và kháng viêm tự nhiên cùng với khả năng tăng cường hệ miễn dịch của cơ thể và tăng cường hormone, bài tiết, cảm xúc, tuần hoàn, cải thiện trí nhớ và sự tỉnh táo, đã được mô tả trong nhiều tài liệu khoa học. Nhiều nghiên cứu đi đầu đã thực hiện trên người để giải mã vai trò của chúng trong bệnh tật. Các tinh dầu này có các đặc tính đặc biệt và sự hiệu nghiệm ổn định theo thời gian.

Các đặc tính kích thích của các loại tinh dầu dựa trên cấu trúc hóa học của chúng. Các tác động của cũng cũng phức tạp và tinh vi. Cơ chế tác động của chúng bao gồm sự tác động tinh dầu lên các tín hiệu sinh học của các thụ thể ở mũi khi hít thở. Tín hiệu được truyền đến hệ viền và vùng hạ đồi ở não thông qua thần kinh khứu giác. Những tín hiệu này tạo khiến não bộ giải phóng các tín hiệu thần kinh như serotonin, endorphin… liên kết hệ thần kinh với các bộ phận cơ thể khác để đạt được thay đổi mong muốn và tạo nên cảm giác thư thái. Serotonin, endorphin và noradrenalin được giải phóng từ giúp tạo ra hiệu quả trị liệu của phương pháp này. Khi sử dụng tại chỗ, sự xâm nhập tinh dầu đến da và mô dưới da và tác động lên các thụ thể ở đây tạo nên tác dụng điều trị mong muốn.


3. CÁC PHƯƠNG PHÁP DÙNG ĐỂ HẤP THỤ TINH DẦU

Có 4 phương pháp giúp hấp thụ tinh dầu trong liệu pháp mùi hương

- Bên ngoài: sử dụng ngoài da bằng cách thoa, xoa bóp, hoặc tắm…

- Bên trong: súc miệng, thụt rửa, thuốc đạn…

- Dùng đường miệng: thông qua các viên gelatin hoặc pha trong mật ong, rượu…

- Hô hấp: trực tiếp hoặc gián tiếp


Mỗi phương pháp có tác động sinh lý, ưu điểm và nhược điểm riêng. Trong đó, phương pháp dùng qua đường hô hấp và dùng bên ngoài là hay sử dụng nhất vì an toàn và hiệu quả. Các đường dùng khác nên cẩn trọng khi sử dụng vì có thể chịu nhiều tác dụng phụ. Trong phạm vi bài giới thiệu này, tôi xin đề cập đến hai phương pháp dùng ngoài và dùng qua đường hô hấp.

3.1 Phương pháp dùng ngoài

Sử dụng tinh dầu bên ngoài có thể ứng dụng trong các vấn đề sau:

- Giảm đau sau chấn thương khu trú như bầm tím, bong gân, sưng nóng….

- Thư giãn và làm ấm cơ

- Giảm các triệu chứng liên quan đến đau do thần kinh

- Giảm co thắt

- Kháng khuẩn, kháng nấm điều trị các vết thương

- Tác động toàn thân giúp cân bằng hormone

- Giúp thư giãn cơ thể


Các tinh dầu có thể được dùng ở các dạng:

- Pha với dầu mang (Carrier oil)

- Thuốc mỡ

- Pha loãng

- Gel

- Ngâm trong bồn (tay, chân, toàn thân)

- Dùng gạc đắp

- Pha rửa vết thương


Số lượng tinh dầu hấp thu qua da phụ thuộc vào các vấn đề sau:

- Cách pha loãng

- Lượng dùng

- Diện tích sử dụng

- Loại tinh dầu sử dụng

- Loại sản phẩm (lotion, dầu, cream,…)

- Vị trí sử dụng trên cơ thể

- Nhiệt độ tại vùng da

- Sự toàn vẹn của làn da

- Nhiệt độ môi trường

- Tuổi của làn da


Khi áp dụng massage, nên kèm theo sử dụng tinh dầu khuếch tán trong không khí giúp làm tăng hiệu quả do phối hợp cả hai phương pháp hấp thụ tinh dầu: dùng ngoài và qua đường hô hấp.


3.2 Sử dụng qua đường hô hấp

Phân thành hai loại: trực tiếp và gián tiếp. Trực tiếp là tác động trực tiếp lên một đối tượng. Gián tiếp là tác động trên nhiều đối tượng, như sử dụng trong một căn phòng nhiều người. Gián tiếp có thể lựa chọn các biện pháp khuếch tán sau: dùng điện, nhiệt hoặc pin.


Trực tiếp

- Dùng khăn giấy hoặc bông gòn: Nhỏ 1 đến 5 giọt tinh dầu vào khăn giấy hoặc bông gòn và hít trong 5 đến 10 phút. Có thể dùng miếng ruy băng tẩm tinh dầu và gắn vào đồ ngủ hoặc đặt trong gối hoặc giường. Thận trọng: để xa tầm tay trẻ em vì bé có thể nuốt chúng.

- Xông tinh dầu: Nhỏ 1 đến 5 giọt tinh dầu vào tô nước nóng. Phủ đầu người dùng với một tấm khăn lông lớn và hít trong 10 phút. Chú ý khi xông tinh dầu nên nhắm mắt và tháo contact lense vì một số loại contact lense có thể hấp thụ tinh dầu. Thận trọng: tránh dùng xông tinh dầu với người lớn, không tỉnh táo, trẻ em.



Gián tiếp

- Làm thơm phòng: Nhỏ 1 đến 5 giọt tinh dầu trong tô nước nóng và đặt vào một môi trường an toàn. Nhiệt độ từ nước nóng sẽ làm tinh dầu bốc hơi từ từ cùng hơi nước. Đây là một biện pháp vừa tạo mùi hương vừa tạo độ ẩm cho môi trường của bạn.

- Dùng lửa: Sử dụng một mẫu nến nhỏ để đun dụng cụ chứa tinh dầu. Nhỏ 1 đến 5 giọt tinh dầu trên mặt nước trong dụng cụ chứa. Nước sẽ khiến tinh dầu không bị đốt và sau sử dụng sẽ để lại một hỗn hợp vàng dính. Chú ý: tránh xa tầm tay trẻ em và thú cưng.

- Quạt: quạt có thể sử dụng với một dụng cụ lưu hương như hồ lô gỗ. Nhỏ 1 đến 5 giọt và đặt hoặc treo trước quạt.

- Máy tạo độ ẩm không khí: dụng cụ tạo độ ẩm không khí sau khi chế nước, đặt một miếng khăn giấy trực tiếp vào đường ra của máy. Không nên nhỏ trực tiếp lên nước vì tinh dầu sẽ không thoát ra do không có nhiệt độ.

- Máy khuếch tán tinh dầu: Bộ khuếch tán có thể được nhiều mặt, với các ngăn khác nhau, có thể có chức năng hẹn giờ. Máy tạo nhiệt nhẹ nên khiến tinh dầu bay hơi.

- Máy phun sương là dụng cụ điện có các nơi chứa tinh dầu không pha loãng. Các hạt nhỏ li ti được tạo ra đưa vào trong không khí. Chúng không sử dụng nhiệt, đắt tiền nhưng hiệu quả trong một không gian rộng lớn. Thận trọng: tránh dùng quá liều tinh dầu.

- Pha trong chai xịt: một biện pháp đơn giản và hiệu quả. Tuy nhiên tránh xịt lên cây và hoa.


Lợi ích sử dụng qua đường hô hấp: Hiệu quả về mặt thể chất lẫn tinh thần. Một phương pháp đơn gian, tác dụng nhanh và tăng cường sức khỏe người sử dụng. Phương pháp này hữu dụng trong các trường hợp sau

- Nhiễm trùng hô hấp, sốt, viêm xoang, đau đầu

- Hen

- Người đang trong tình trạng stress thể chất và tinh thần

- Ngừa lây nhiễm chéo

- Trầm cảm và mệt mỏi

- Mất ngủ


TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Buckle, J. (2014). Clinical Aromatherapy-E-Book: Essential Oils in Practice. Elsevier Health Sciences.
  2. Ali, B., Al-Wabel, N. A., Shams, S., Ahamad, A., Khan, S. A., & Anwar, F. (2015). Essential oils used in aromatherapy: A systemic review. Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine5(8), 601-611.

Bình luận

Bình luận của bạn sẽ được duyệt trước khi đăng lên